Buğdayda Süne Zararı

Anasayfa

Buğdayda Süne Zararı

Kışı yüksek dağlarda ergin dönemde geçiren süne, buğdayların başağa kalkma döneminden itibaren buğday alanlarına iniş yapar. Bir süre beslenen kışlamış erginler yumurtalarını paketler halinde bırakır. Yumurtadan çıkan nimfler bitki özsuyu ile beslenir. Başaklanma döneminde başaklardaki danelerle oburca beslenen nimfler ergin hale gelir, beslenir ve hasat sonrasında yazlamak ve kışlamak üzere dağlara göç eder.

Süne buğdayın hangi döneminde zararlıdır?

Süne buğdayın farklı fenolojik dönemlerinde üç şekilde zararlı olmaktadır. Birincisi, kışlamış erginler kardeşlenme dönemi sonrasında saplarda emgi yapar ve emgi yaptığı saplar kurur. Bu şekildeki zararına Kurtboğazı zararı adı verilir. Akbaşak zararı adı verilen diğer bir zarar şeklinde, başaklanma döneminde başak sapında emgi yapması sonucu başağın kurumasına neden olur: Ak başak zararı. Üçüncü ve asıl zararı ise, nimflerin ve yeni nesil erginlerin tanelerde emgi yaparak  beslenmesi sonucu oluşturduğu zarardır.

 

Süne, zarar şiddetine bağlı olarak önemli oranda kalite kaybına neden olur.

Sünenin buğdayın teknolojik kalitesini bozmasının nedeni, bu zararlının buğdayı emerek beslenirken taneye bıraktığı enzim aktivitesine sahip sindirim salgısıdır. Bu enzim, gluten proteinlerini parçalayarak, buğday kalitesinin önemli düzeyde düşmesine yol açmaktadır.

Buğday tanesinin olgunlaşma evrelerine (süt, sarı olum ve tam olgunlaşma) göre sünenin kalite ve verim üzerindeki olumsuz etkisi değişiklik göstermektedir:

Süt olum aşamasında süne tarafından emilerek zarar gören taneler tam olgunlaşmaz içleri boş cılız olur. Bu taneler değirmende kolayca ayrıldığından unun ekmeklik kalitesini bozmaz, ancak verim kaybına neden olurlar.

Sarı olum döneminde sünenin taneyi sokması halinde tane gelişimini tamamlar fakat yüzeyinde kırışıklıklar oluşur birazda cılız kalır. Bunlar değirmende tam olarak ayrılmadığı taktirde bir kısmı sağlam buğdaylar arasında kalır ve birlikte öğütülerek ekmeklik kalitesini bozabilir, verim kaybına neden olur.

Eğer süne buğdayın tam olum aşamasında taneyi sokmuş ise emgili tanenin fiziksel özellikleri sağlam tanelerden ayrılması mümkün olmadığından öğütme sonunda una karışır, verim ve kalitenin düşmesine neden olurlar.

Süne mücadelesi nasıl yapılır?

Süne ile mücadelede yumurta parazitoidleri son derece etkilidir ve biyolojik mücadelesinde başarıyla kullanılabilmektedir. Yumurta parazitoidlerinin yeterli baskıyı oluşturamadığı alanlarda ilaçlı mücadele gerekmektedir. İlaçlı mücadelesine karar verilmesinde yumurtalardaki parazitlenme oranı ile ¼ m2’lik çember alanındaki nimf sayısı esas alınmaktadır. Yumurtalardaki parazitlenme oranını belirlemek amacıyla, Kışlamış Ergin yoğunluğu 0.5 adet/m2’nin üzerinde olduğu alanlarda çember yöntemiyle yumurtalarda parazitlenme oranları belirlenir. Bir sonraki aşamada Kışlamış Ergin yoğunluğu 0.5 adet/m2’nin üzerinde olduğu alanlarda çember yöntemiyle nimf yoğunluğu belirlenir. Son aşamada ise, parazitlenme oranına bağlı olarak ilaçlama yapılmayan yerlerde 4-5.inci dönem nimf+yeni nesil ergin surveyi yapılır. Süne mücadelesinde esas olan, 1.-3. dönem nimflere karşı mücadele yapılmasıdır. Sayım sonucunda; m2’de 10 nimf saptanan alanlarda ilaçlı mücadele yapılır. Kışlamış ergin yoğunluğu sırasıyla, 0.8; 1.0 ve 1.5 olan tarlalarda parazitlenme oranları sırasıyla %40, % 50 ve % 70’in üzerinde ise bu alanlarda ilaçlı mücadele yapılmaz. Ancak 4. ve 5. nimf dönemlerinde tekrar sayım yapılır. İlaçlı mücadele 2. dönem nimfler görüldüğünde başlatılır, 4. dönem nimfler görüldüğünde tamamlanır. Bu süre yaklaşık 15 gündür.

Süne ile mücadele yapılmadığı taktirde, yoğunluğuna bağlı olarak önemli düzeyde verim ve kalite kaybı ortaya çıkar.